सपना नदेखेको बाटोमा धुर्मुसको यात्रा

loading...

शुक्रबार, माघ २८, २०७३

- बविता ढकाल



धुर्मुसको कलाकारीता पाटो र समाजिक अभियानको बाटो

उमेरले ३३ पुगेका धुर्मुस (सीताराम कट्टेल) श्रीमति सुन्तली (कुञ्जना घिमिरे)लाई लिएर काभ्रे, सिन्धुपाल्चोक हुँदै यतिबेला तराई झरेका छन् । महोत्तरीको मुहसर बस्ती निर्माणमा उनी खटिरहेका छन् । पुनर्निर्माणमा नागरिकका तर्फबाट उदाहरणीय काम गरेको यो जोडीको अहिले सर्वत्र प्रशंसा छ । ब्यस्थता पनि उसैगरि बढेको छ । ‘धुर्मुस सुन्तली’ फाण्डेनसको कार्यालयमा करिव आधाघण्टामा गरिएको अधुरो कुराकानीपछि नेपालपाटीका लागि सहकर्मि बबिता ढकालले उनको कलाकारीता पाटो र समाजिक अभियानको बाटो केलाउने प्रयास गरेकी छन् ।

‘खै कहाँबाट सुरु गरौं’ ? लामो श्वास लिँदै उनले भने मन धेरै दुखेको थियो । पेशा नै अनौठो सबैलाई हसाउनुपर्ने । मन रोइरहेको छ हसाऊ कसरी ? भूकम्पपछिको दिनलाई सम्झदै बिहीबार साँझ पुरानो बानेश्वरमा रहेको ‘धुर्मुस सुन्तली’ फाउण्डेशनको कार्यालयमा उनले गफको सुरुवात गरे । समयले साँझको निम्तो दिइरहेको थियो उनको कार्यतालीकाको चाप पनि थपिदै थियो । हास्य ब्यङ्ग्यको कालाकारीसँगै थपिएको सामाजिक जिम्मेवारीले उनको दैनिकी निकै व्यस्त बनाएको छ । समय पाउन भेट्न समेत हम्मे हम्मे । ‘आजसम्म मैले जे गरेँ, समय परिस्थिति अनुसार गरेँ । ‘आजसम्म कुनै काम पूर्वनिर्धारित योजना अनुसार गरिएन । न त म कलाकारितामा जम्छु भनेर लागेको थिएँ, न समाजसेवाको सपना नै पालेको थिएँ । तर म दुबै क्षेत्रमा आएँ ।’ केही विगत, केही वर्तमान धेरै चै भविश्य : उनको बोलीले यस्तै बताइरहेको थियो ।

यसरी सुरु भयो समाजिक सेवा तर्फको यात्रा

भूकम्पले देश हल्लिरहेका बेला धुर्मुस र उनको परिवार पनि थामिएको थिएन । हातमुख जोर्ने उपाय थियो हास्य विधा । तर भूकम्पको पीडाले थलापरेकाहरुलाई खै कसरि हसाउने ? दोधारमा परे धुर्मुस । मनमा एक किसिमको आँधीहुरी मड्डारियो । मनले भन्यो हसाएर पनि त पीडामा मलहम लगाउने काम हुन्छ त्यति बेलाको प्रशंग कोट्याउँदै उनले भने ‘मैले जे सक्छु त्यहीबाट राहत दिन्छु । अरुलाई राहत नमिले पनि अरुलाई सन्तुष्टि त मिल्छ ।’ परिवर्तन गरौं भन्ने होईन परिवर्तन त आफैबाट पो थाल्नु पर्छ अहिले पनि उनी प्रष्ट छन् । भूकम्पपछिको पहिलो समाजिक अभियानमा धुर्मस काभ्रेको डाँडा गाउँ पहरी पुगे, ।

जब त्यहाँ पुगे त्यो भयावह स्थिती देखेपछि उनको मन थामिएन । नत हसाउन सके नत रुन सके । उनले एकीकृत नयाँवस्ति निर्माणको पहिलो काम त्यही काभ्रेको डाडा गाउँबाटै थालेका थिए । तर काभ्रेको डाँडागाउँमा वस्ति निर्माण गर्दाको समयमा त्यती चर्चामा पनि आएन । उनले थपे ‘हुन त मैले चर्चाका लागि गरेको पनि होइन ।’ धुर्मुस सुन्तली फाण्डेसनले काभ्रेको डाँडागाउँमा २० परिवारका लागि घर बनाएका थिए, त्यसको कुल लागत ६७ लाख ५० हजार थियो ।

डाँडाँगाउँमा वस्ति निर्माणले सामान्य सन्तुष्टि त दियो तर मन भने अघाएको थिएन । भूकम्प गएको झण्डै एक वर्ष पछि सिन्धुपाल्चोकको गिरानचौर पुगेको थिए । जुनवेला म त्यहाँ पुगेको थिए त्यसवेला सम्म पनि भूकम्प गएको अहिले जस्तै थियो । ‘एउटा ढलेको मुढो उठाएर पन्छाउने कुनै हात अघिसरेका छैनन्, बृद्ध नागरिकको संख्या धेरै छ । सबै चिहान घाटको मलामी जस्ता ।’ अहिले पनि त्यो दृश्य उनको आँखाबाट ओझेल परेको छैन ।

धुमर्ससले सुन्तलीको साथ लिएर अठोट गरे अव यहाँको बुढाआमाको छोरा म बन्नु पर्छ भाई बहिनिको दाई बन्नु पर्छ अनि साना नानीको अभिभावक बन्नुपर्छ । त्यसपछि मैले ०७३ बैशाख १२ गते बाट नै उनले बस्ति निर्माणको काम सुरु गरेका थिए । सहयोगी हात र धुर्मुसको आटले गर्लमै ढलेर तामाङ बस्ति ६ महिनामा नै नयाँ स्वरुपमा उठ्यो । गिरानचौरमा ६५ वटा घर एउटा सामुदायीक भवन , एउटा खेल मैदान, ७ वटा पार्क, सार्वजनिक धारा, शौचालय निर्माण नयाँ स्वरुपमा बनेका छन् । जसको लागत ५ करोड १४ लाख रुपैंया थियो । उठेको ६ करोड ७ लाख खर्च भयो ५ करोड १४ लाख । बाँकी पैसाले के गर्ने ? धुर्मुस सुन्तलीको टोली अहिले त्यही पैसाको जग्गा उठ्दै नउठी ढलेको बस्ति महोत्तरीको मुसहर बस्तिमा पुगेको छ ।giranchaur

गिरानचौर पछि महोत्तरी किन ?

हुनत त ‘धुर्मुस सुन्तली’ले गिरानचौरपछि भूकम्पले लडेका अरु बस्ति उठाउने योजना नबनाएका होइनन । तर गिरानचौर पुग्नु अगाडी नै उनी कामकै सिलसिलामा मुसहर बस्ति पुगेका थिए । त्यहाँ पुगेपछि देखेको अवस्थामा भूकम्पले ढलेको बस्तिभन्दा पनि ददर्नाक थियो । महोत्तरी पुग्नुमा धुर्मुसको अर्को स्वार्थ पनि थियो । त्यो स्वार्थ राष्ट्रियताको थियो । ‘हिमाल पाहाडबीच विभेदका नाममा झगडाको विऊ रोप्ने तयारी भएका बेला एकताको सन्देश दिन पनि महोत्तरी पुगेको हुँ । ’ धुर्मुसले प्रष्टिकरण दिए । मुसहरवस्तिमा उनी पुग्दा सितलहर चलिरहेको थियोरे । भन्छन् ‘त्यो सितलहरमा एउटा ओड्नेसम्म नभएर नाङ्गै भेटिएका मुसहरलाई देखेर भक्कानीएर रोए पनि । देशको एउटा हिस्सा भएर पनि देशको हिस्सा नै नभएजस्तो ।’ भूकम्पले थिलथिलो भएकालेलाई अलिअलि मलहम लगाएका धुर्मुस नेपालीलाई नेपालीसंग जोड्ने पुल पनि बन्न खोजिरहेका छन् ।musahar-basti1

धुर्मुस सुन्तलीले वस्ति निर्माणलाई मात्र अघि बढाएका छैनन् मुसहरवस्तिका बालबालिकालाई कखरा सिक्न विद्यालय सम्म पु¥याउने काम गरेका छन् । भविष्यलाई जोगाउन उनीहरु मुसहरवस्ति पुगेका छन् । बैशाख १ गते वस्ति हस्तानतरण गर्ने योजना सहित अघि बढेको निर्माण कार्य अहिले ३० प्रतिशत सकिसकेको छ । कुल लागत ४ करोड ७८ लाखमा निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य लिएकोमा अझै साढे दुई करोड  रुपैंया अपुग छ भन्छन् उनी । तैपनि जोस जाँगर उत्तिकै छ ।musahar-child

त्यतिबेला चै दुख्छ

हाम्रो देशको परिपाटि नै बनिसकेको छ कसैले सामाजिक काममा हात हाल्यो भन्यो त्यसले पैसा नखाईत कामनै गरेको छैन । धुर्मुसलाई पनि त्यो आरोप नलागेको होइन । ‘पैसा नै खान खोजेको भए गिरानचौरमा एक करोड भन्दा बढी नै रकम सजिलै लकाुउन सकिन्थ्यो’ उनले भने, ‘त्यसको हिसाव सबै जसले जतिबेला पनि हेर्न सक्ने अवस्थामा छ बाँकी रहेको पैसा महोत्तरी पुगेको छ । हार–गुहार गरेर यसो गछौं र त्यसो गछौं भने जुटाएको पैसाले आफ्नो दुनो सोझ्याउन लगाउनु अपराध हुने उनको बुझाई छ । ‘काम गर्न चाहेकालाई पनि अनाशब्यक हतोत्साहित गर्न खोज्दा भने दुःख लाग्ने गरेको उनको गुनासो छ ।

राजनीति नगर्ने त ?

मनले कलाकारीतामा पुर्यायो मनले नै समाजसेवामा डोर्यायो । तर समाजसेवापछि राजनीतिमा लाग्ने योजना भने मनले बनाएको छैन । ‘म राजनीतिक गर्न जन्मिएको होइन, कलाकारीतामा आउने नै छ’ समाजिक अभियानमा पनि सँगै रहेनछ’ उनले भने, ‘राजनीतिमा आउने विषयमा सोचेको पनि छैन । ’

दुःखको थुप्रोबाट सफलताको सगरमाथातिर

सोलुखुम्वुको विकट निचावेदघारीबाट अध्ययनको सिलशिलामा २०५८ सालमा राजधानी छिरेका सिताराम कट्टेल ‘धुर्मुस’लाई कहिल्यै यो उचाईमा आई पुग्छन् भनेर लागेकै थिएन । निम्न आयस्तर भएको परिवारमा हुर्किएका ‘धुर्मुस’ले बाल्यकालदेखि नै आर्थिक अभाव भोगे । कापी कलमको जोहो गर्न पनि निमेक गर्नुपर्ने अवस्था थियो । उच्च शिक्षा पढ्न बुवाले ऋण गरेर जुटाएको १७ सय रुपैँया गोजीमा राखेर काठमाडौं छिरेका उनलाई सपनाको शहर राजधानीले निकै दुःख दिएको थियो ।

चित्र बनाउने, भाँडा बेच्न, क्यारीकेचर गरेर हँसाउँदै थुप्रै छाक टारेँको अहिले पनि उनको मनमा ताजै छ । राजधानीले नै उनलाई ललितपुरकी कुन्जना घिमिरे ‘सुन्तली’सँग भेट गराएको हो । त्यही भेटपछि जीवन जीउने साथ र आधार बन्यो । अबको यात्रा उनी ‘धुर्मुस सुन्तली’ फाण्डेसनबाट समाजिक बाटोमा हिडाउने योजनामा छन् । भन्छन् ‘मनमा एउटै लालशा छ त्यो हो सधै अरुको सेवामा समर्पित भएर वाच्ने । कलाकारिताको पाटो र समाजसेवाको बाटो सधैँ एकसाथ अघि बढाउने छु । ’durmus-suntali3

1069 पटक पढिएको
Loading...

प्रतिक्रिया दिनुहोस

NIC Asia below taja khabar
Bajaj below taja samachar
RITZ sports right side Below samsung cement health right side Samsung health right side Samsung health right side bottom