‘सास्ति बन्दै काठमाडौंको धुलो’

सोमवार, बैशाख ४, २०७४

loading...


तपाई राजधानी काठमाडौं लगायतका शहरहरुमा नाक, मुख खुल्ला छोडेर एकैछिन यात्रा गर्दै हुनुहुन्छ भने, तपार्इँ केही घण्टामै रुघा खोकिको शिकार बन्ने निश्चित छ । किनकी यहाँ भइरहेको सडक निर्माण कार्यबाट निस्केको धुलो, धुवाँ यो बदलिँदो मौसममा हामी जो कोहीलाई चुनौति बनेको छ । दिनप्रतिदिन सडकमा उडिरहेको धुलोले वातावरण प्रतिकूलसँगै दैनिक जिवन यापन गर्न पनि समस्या उत्पन्न भईरहेको छ ।

यतिबेला राजधानी काठमाडौ लगायत मुख्य सहरहरुमा यसरी धुलो उड्न कुनै हावा हुन्डरी आउनै पर्दैन । यो त पछिल्लो वर्षदेखि चौविसै घण्टा यसरी नै उडिरहेको छ । मानिसका लागि सास्ति बन्दै काठमाडौंको धुलो । मौसम बदलिँदो छ, गर्मी ह्वात्तै बढेको छ । त्यसै पनि रुघा खोकीको विगविगी हुने मौसाम हो । अझ सडकमा चौविसै घण्टा यसरी उड्ने यो धुलोले जो कोही मानिसको स्वास्थ्यमा असर पारिरहेको छ । यही कारण अस्पतालमा विरामीहरुको चाप एवं रितमा बढ्दो छ । त्यसमा पनि रुघा खोकी र नाक कान घाटीकै समस्या बोकेर जानेहरु धेरै छन् । यो विकास निर्माण सम्बन्धि व्यवहारीक योजना र ठेकेदार कम्पनीको हेलचेक्राईका कारण सृजना भइरहेको संरचना हेर्दा सामान्य तर विकराल समस्या हो ।

मौसम प्रतिकूल विकास निमार्णका कामलाई तिव्रता दिईनु तथा ठेकेदार कम्पनीले यो समस्यालाई न्युनीकरण गर्न ध्यान नदिनुले यो ठुलो समस्या बनेको हो । विभिन्न सञ्चार माध्यमले यो वास्तविकतलाई बाहिर नल्याएका पनि हैनन् । राज्यका निकाय र निर्माण कम्पनीले यो नबुझेका पनि हैनन् । तर सामान्य आर्थिक क्षतिको लोभमा लाखाँै मानिसको ज्यान बाजि लगाइरहेका छन् । निर्माण समयमा धुलो नउड्ने गरी सडक निर्माण स्थलमा पानीको प्रयोग गर्ने । ओसिलो बनाउने जथाभावी निर्माण सामाग्री नथुपार्ने हो भने पनि यो केही समस्या हैन । तर राज्यका निकाय ती ठेकेदार कम्पनीसँग कमिसन माग्न नै लिप्त छन् भने निर्माण ठेकेदार कम्पनी रकम जोगाउनमा नै मस्त छन् । यसको मार भने सोझै रुपमा जनताले भोगिरहेका छन् ।

मुलुकका शहरहरुको वातावरण प्रदूषणको प्रमुख कारण यही मात्र भने, हैन डिजल र पेट्रोलबाट चल्ने सवारी साधन पनि हुन् । पिचभन्दा धुलो उड्ने सडक, नयाँ भन्दा पुरानो, पेट्रोलभन्दा डिजल, साना भन्दा ठूला, खालीभन्दा लोडेड र सरासरी भन्दा रोकी–रोकी हिड्ने गाडीहरुले वातावरण बढी प्रदूषित गर्छन् । ग्यास र बिजुलीबाट चल्ने साधनले धुवाँ नगण्य फाले पनि साधनका ब्रेक लाइनिङ र टायर खिइदा प्रशस्त धुलो फैलिन्छ जसमा फोहरको धलो, नाइट्रोजन डाइअक्साइड बेन्जीन, कार्बन मोनोअक्साइड, ओजन, लीड तथा ब्ल्याक सुट धुवाँ प्रमुख एलर्जी गराउने तत्व हुन् । हावामा उडिरहने र तैरिरहने गाडीको धुवा र टायर तथा ब्रेक खिइएर निस्कने धुलो र प्रदूषणले दम खोकी बाहेक फोक्सोको क्यान्सर, गर्भवती महिलालाई प्रभाव पारेर बच्चा समयभन्दा चाडो जन्मने र कम तौल हुने, दम खोकीले फोक्सो र पछि गएर मुटु पनि फेल हुने स्थिति सिर्जना हुन्छ । त्यसैले राज्यका हरेक निकाय र आम नागरिकले यो बुझ्न जरुरी छ यो सामान्य समास्या हैन । यो दिर्घकालिन र विकराल समस्या हो तसर्थ यसको न्युनीकरण र समस्याबाट बच्न सबैले ध्यान दिन जरुरी छ ।

धराप र पासो बन्दै शहरका संरचना

दूर–दराजमा बस्ने मानिस देशको राजधानी काठमाडौँ भन्ने वित्तिकै सुन्दर र लोभलाग्दो सहरको कल्पना गर्छन् । कसैका लागि काठमाडौँ सपनाको सहर हुनसक्ला तर दिन प्रतिदिन बढ्दै गएको जनघनत्व, सवारीको चाप, अव्यवस्थित बसोबास, सडकको दुरावस्था लगायतका कारण उपत्यका बाहिरबाट परिकल्पना गरिएजस्तो छैन, काठमाडौँ शहरको अवस्था । यहाँको अव्यवस्थित विकास निर्माण मानिसका लागि पासो सावित बनेको छ । सडकमा बनेका अदृश्य खाल्डो, सडक किनारामा बनेको भौतिक संरचना, सडककै छोउमा यसरी माकुराको जालो झँै बेरिएका तारहरु देख्दा लाग्छ ! मानिसका लागि थापिएका धराप जस्तै देखिन्छन् ।

जुनसुकै बेला जतिसुकै चोटिलो पासोमा मानिस फस्न सक्छ जसले ज्यान पनि लिन सक्छ । हावा हुन्डरीको मौसमा धराप तरिकाले टाँगिएका होडिङबोर्ड अनि सडक सम्म लत्रेका तारहरु मानिसका लागि गलपासो नबन्लान् भन्न सकिन्न । भवितव्य टारेर टरिन्न तर पासो र धराप हटाउने हो भने, त्यसको न्युनीकरण भने अवश्य गर्न सकिन्छ । माकुराको जालो झँै गुजिल्टएको तार जतिबेला पनि सडकमा झर्न सक्छ । यदि त्यस्तो भयो भने गुडिरहेको सवारी साधनका मानिस र पैदल यात्रा गर्नेहरुको लागि गलपासो बन्दैन? त्यसैगरी ढल र खानेपानिका लागि सडक आसपासमा बनाइएका अदृश्य खाडलहरु मानिसका लागि धराप बन्न सक्दैनन् कसले भन्न सक्छ ?

1200 पटक पढिएको
Loading...

प्रतिक्रिया दिनुहोस

Powered by Facebook Comments

janta bank janata bank(nari) Janata Bank