नमस्कार भन्दा आत्मीय हुन्छ, चुम्बन !

loading...

सोमवार, फाल्गुन २, २०७३

- गोपाल ढकाल, मनोविद्



कसैसँग भेट हुँदा तपाई के गर्नु हुन्छ ? नमस्कार, गुड, अंकमाल कि चुम्बन ? हाम्रो समाजमा प्रायः नमस्कार नै प्रचलनमा आउने गर्दछ । नमस्कार ! आरामै हुनुहुन्छ ? – अँ, आरामै । यसरी नमस्कारबाटै शुरु हुन्छ बोलचालको क्रम र यसरी नमस्कारले एक अर्कालाई नजिक ल्याउन पनि मद्दत गरिरहेको हुन्छ । तर यसो विचार गर्नुहोस् त ! नमस्कार गर्दा नमस्कार गर्ने व्यक्तिहरूबीच कतिको आत्मीयता (माया, प्रेम) झल्किरहेको हुन्छ ? नमस्कारमा प्रायःउमेर पद प्रतिष्ठा आदि कुराको ठूलो अहमता हुन्छ ।

नमस्कार गर्दा प्रायः सानाले नै पहिले हात उठाउनु पर्ने हुन्छ । सकेसम्म टाढैबाट गर्नुपर्ने हुन्छ । नमस्कार गर्न अलि ढिला भयो कि कसैको मनमा शंका पलाउन थाल्छ, ठूलो भयो नमस्कार पनि गरेन । नमस्कार गर्दा व्यक्तिहरूबीच सामान्यतया सामाजिक दुरी (३.६ मि – १.२२ मि.) कायम रहेको हुन्छ र यो दूरी जति बढी भयो सम्बन्ध त्यति नै कम घनिष्ट भएको मान्न सकिन्छ । नमस्कार गर्दा प्रत्युत्तर आउनै पर्छ भन्ने हुँदैन । प्रत्युत्तरमा टाउको मात्र हल्लिन सक्छ वा एक हातमात्र उठ्न सक्छ ।

यसमा सुनेको नसुन्यै गर्ने प्रवृृत्ति बढी हुन्छ । नमस्कारका नाउँमा चाकरी, चाप्लुसी, ज्यू ज्यू, हजुर हजुर गर्नेहरू पनि त्यत्तिकै भेटिन्छन् । औपचारिकता पूरा गर्न गह्रौँ हात पार्दै हातजोडी टोपल्ने कर्मचारी र प्रत्युत्तरमा टाउको हल्लाउँदै हिँड्ने हाकिमबीच नमस्कार चल्दा कतिको मान सम्मान, माया, प्रेम झल्किन्छ सहजै अनुमानगर्न सकिन्छ ।

हामीकहाँ सानाले ठूला बडा, मान्यजन प्रतिमान सम्मान दर्साउन उहीहरूको खुट्टामा घोप्टो परेर साष्टाङ्ग दण्डवत् गर्ने परम्परा छ । खुट्टा ढोग्ने ढोगाउने बीचको साइनो घनिष्ट हुन्छ (बाबु–छोरा, काका–छोरा आदि) तर उनीहरूबीचको सम्बन्धमा भने प्रायः ठूलो फाटो देखिरहेको हुन्छ । यसमा ठूलाले सानालाई आफु समान ठानेको हुँदैन ।

गुड गर्दा (हात मिलाउँदा) दुई व्यक्ति बीचको दूरी नमस्कार गर्दा जति हुँदैन । गुड गर्ने व्यक्ती एक अर्काको व्यक्तिगत क्षेत्र (४७ से.मि. – १.२२ मि.) मा प्रवेश गर्दछन् । मान्छेले व्यक्तिगत क्षेत्रभित्र कमैलाई मात्र छिराउने हुँदा गुड प्रायःचिने जानेका, समान उमेर, पद, प्रतिष्ठा भएका व्यक्तिसँग मात्र गरिन्छ । अपरिचित व्यक्तिसँग गुड भन्दा नमस्कार गर्नु नै हामी सजिलो मान्दछौँ । आफूभन्दा ठूला बडा तथा विपरित लिङ्गी व्यक्तिसँग गुड गर्न त्यति सजिलै बढ्दैनन् हाम्राहातहरू । केटा र केटी साथी एकै ठाउँमा हुँदा गुड गर्ने सवालमा कहिलेकाही साह्र्रै कप्ठेरो पर्छ हामीलाई । गुड कसैसँग सम्बन्ध बढाउने नमस्कार भन्दा राम्रो माध्यम हो । गुड गर्दा हुने हातको स्पर्शले, भावनात्मक रुपमा आत्मीयता बढाउन मद्दत गरिरहेको हुन्छ ।

अंकमाल गर्दा अंकमाल गर्ने व्यक्तिहरू एकअर्काको अन्तरंग क्षेत्र (१५ से.मि. – ४५ से.मि.) भित्र प्रवेश गर्दछन् । अन्तरंग क्षेत्र भित्र प्रवेश गर्ने अधिकार सामान्यतया आमा-बुबा, छोरा- छोरी, आफन्तका बच्चाहरू तथा एकदमै नजिकको मित्रलाई मात्र हुन्छ । व्यक्ति अन्तरंग क्षेत्रमा प्रवेश गर्ने हुँदा अंकमाल गर्दा व्यक्तिहरूबीच गुड गर्दाको भन्दा बढी माया ममता झल्किन्छ । अंकमाल गर्दा एक अर्कालाई सहारा, सान्त्वना मिल्नुको साथै भावनात्मक रुपमा एक अर्कामा जोश, जाँगर, उर्जाको प्रवाह पनि भइरहेको हुन्छ । कुनै कुराको डराएको बालक आमा बुबाको अँगालोमा बाँधिन पुग्नु, दुःख कष्ट पर्दा मान्छेहरू आफ्नो आत्मीय व्यक्तिको अँगालोमा परेर रुनु यसैका उदाहरण हुन् । अँगालोमा बाँधिने व्यक्तिहरूमा एक अर्काप्रति बढी विश्वास र भरोसा हुन्छ ।

चुम्बनमा पनि अँगालोमा झैँ व्यक्तिहरू एक अर्काको अन्तरंग क्षेत्रमै हुन्छन् । तर पनि हामी अंकमाल गर्ने सबैलाई चुम्बनगर्न सक्दैनौँ । हामीकहाँ प्रेमी–प्रेमिका, श्रीमान्–श्रीमान्, छोरा–छोरी बाहेक अरुलाई चुम्बन गर्ने चलन छैन । पाश्चात्य मुलुकजस्तो स्वतन्त्रता छैन चुम्बन गर्ने कुरामा । चुम्बन गर्दा व्यक्ति एक अर्काको अन्तरंग क्षेत्रमा पर्ने हुँदा एक अर्काप्रति बढि विश्वस्त त हुन्छ नै, साथै चुम्बन गर्दा शरीरका कोमल अंगहरूसँग मुखको स्पर्श हुने हुँदा चुम्बन गर्ने व्यक्तिहरूलाई केही मात्रामा भएपनि आनन्दको अनुभूति हुन्छ र यसले एक अर्का बीचको समबन्धमा प्रगाढता ल्याउन पनि मद्दत गर्दछ ।

हामी धेरैलाई नमस्कार गर्छौ । तीमध्ये कमैसँग मात्रहात मिलाउँछौँ । अझ कमसँग मात्र अंकमाल गर्दछौँ । चुम्बन त हामी नगण्य व्यक्तिसँगमात्र गर्न सक्छौँ । हामीले यो स्वभावलाई उल्टाइदिने हो भने के होला? ‘चुम्बन’अनिमाया प्रेम, आत्मीयता र अझ सुमधुर सम्बन्धको सुरुआत !
त्यसो भए जेसुकै होस् मेरो तर्फबाट पाठकलाई एक मिठो चुम्बन ………….

375 पटक पढिएको
Loading...

प्रतिक्रिया दिनुहोस

NIC Asia below taja khabar
Bajaj below taja samachar
RITZ sports right side Below samsung cement health right side Samsung health right side Samsung health right side bottom